Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü (Caltech), evrenin derinliklerini inceleyecek yeni nesil radyo teleskobu projesi Derin Sinoptik Dizilim’in nihai tasarım onayını alarak inşaat finansmanını güvence altına aldı. Schmidt Sciences desteğiyle hayata geçirilecek projenin 2029 yılında tamamlanması hedefleniyor.
Nevada’daki ücra bir vadide kurulacak olan gözlemevi, her biri yaklaşık 6 metre genişliğinde olan 1.650 adet radyo çanağından oluşacak. Yaklaşık 19 kilometreye 16 kilometrelik bir alana yayılacak olan sistem, mevcut tüm radyo teleskoplarından 100 kat daha hızlı gökyüzü taraması yapabilecek şekilde tasarlandı.
İLK GÜNDE 20 MİLYON KAYNAK TESPİTİ
Sistem, yıldızlar, galaksiler ve kara delikler gibi gök cisimlerinin yaydığı görünmez radyo dalgalarını toplayarak görüntüye dönüştürecek. Proje yetkililerinin aktardığı bilgilere göre, dizilim faaliyete geçtiği ilk günde yaklaşık 20 milyon radyo kaynağını tespit edecek. Beş yıllık ilk tarama sürecinin sonunda ise yaklaşık 1 milyar yeni kaynağın ortaya çıkarılması bekleniyor.
Projenin eş baş araştırmacısı ve astronomi profesörü Vikram Ravi, yeni sistemin radyo astronomisinde çizim aşamasından fotoğraf kalitesinde görüntüleme aşamasına geçişi temsil ettiğini belirtti.
GERÇEK ZAMANLI VERİ İŞLEME TEKNOLOJİSİ
Geleneksel radyo gözlemevlerinin aksine, bu sistem elde ettiği verileri haftalarca bekletmeden gerçek zamanlı olarak işleyecek. Çanaklardan gelen veriler, saha dışında bulunan ve Nvidia grafik işlemcileriyle donatılmış bir süper bilgisayara aktarılarak anında bilime hazır görüntülere dönüştürülecek.
Ayrıca sisteme entegre edilen “Chronoscope” adlı paralel mekanizma, gökyüzünü saniyede 1.000 kare hızla tarayarak milisaniyelik anlık uzay olaylarını ve hızlı radyo patlamalarını (“Fast Radio Bursts”) yakalayacak.
İNTERNET TRAFİĞİNE EŞDEĞER VERİ AKIŞI
1.650 çanağın üreteceği ham veri miktarının, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki toplam internet trafiğiyle eşdeğer seviyede olacağı bildirildi. Bütün verilerin depolanmasının yaklaşık 100 milyar gigabaytlık bir alan gerektirmesi sebebiyle, sistem ham veriyi saklamak yerine görüntüyü anında işleyerek yalnızca işlenmiş veriyi muhafaza eden “radyo kamerası” yöntemini kullanacak.
VERİLER TÜM DÜNYAYA AÇIK OLACAK
Teleskobun ana hedefleri arasında kara delikler, nötron yıldızı birleşmeleri, pulsar’lar ve 100.000’den fazla hızlı radyo patlamasının kaynağını tespit etmek yer alıyor.
Ulusal Bilim Vakfı (NSF) desteğiyle yürütülen 10 yıllık öncü çalışmaların (DSA-110 ve Uzun Dalga Boyu Dizilimi) üzerine inşa edilen projede elde edilen tüm radyo görüntüleri, herhangi bir ambargo veya bekleme süresi uygulanmaksızın dünya genelindeki araştırmacıların ve kamunun erişimine ücretsiz olarak açılacak.
